Wikipedia for Schools (English)

A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  Others 

Wikipedia fos Schools (Spanish)

A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  Others 

Wikipedia for Schools (French)

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Autres

Wikipedia for Schools (Portuguese)



Madera - Wikipedia, wolna encyklopedia Wikipedia (2008) - wikipedia.classicistranieri.com

Madera

Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy geografii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Região Autónoma da Madeira
Flaga Madery
 Godło Madery
Flaga Madery Godło Madery
Dewiza: (port.) Das ilhas as mais belas e livres
Hymn: Hino da Região Autónoma da Madeira
Położenie Madery
Państwo Portugalia
Język urzędowy portugalski
Stolica Funchal
Głowa państwa prezydent Alberto João Jardim
Szef rządu prezydent Alberto João Jardim
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
797 km²
0
Liczba ludności (1991)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
250 000
313 osób/km²
Jednostka monetarna Euro (€)
Strefa czasowa UTC - zima
UTC+1 - lato
Mapa Madery

Madera (port. Madeira) – oficjalnie; Region Autonomiczny Madery jest niezależnym politycznie i posiadającym odrębną administrację terytorium portugalskim.

Spis treści

[edytuj] Warunki naturalne

Archipelag pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Atlantyckim u północnych wybrzeży Afryki, na północ od Wysp Kanaryjskich. Obejmuje wyspy: Madera (741 km²), Porto Santo (42,5 km²) i kilka mniejszych wysp.

  • powierzchnia: 794 km²
  • liczba mieszkańców: 253 tys. (1991)
  • główne miasto: Funchal

Powierzchnia wysp jest górzysta. Najwyższym szczytem jest Pico Ruivo na wyspie Madera (1861 m n.p.m.). Uprawia się winorośl, trzcinę cukrową, warzywa i drzewa owocowe. Hoduje się bydło. Mieszkańcy trudnią się też rybołówstwem. Występuje przemysł winiarski (wina Madera), a także hafciarstwo i wikliniarstwo. Region turystyczny o światowej sławie. Klimat łagodny określany mianem 'wiecznej wiosny'. Średnia temperatura w styczniu wynosi ok. 16°C, a w lipcu ok. 22°C. Posiada bogatą, podzwrotnikową roślinność (lasy wawrzynowe zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO).

[edytuj] Historia Madery

W starożytności znana Fenicjanom, jednak nie zamieszkana. W czasie wypraw Portugalczyków w 1418 i 1420 odkryta przez nich, zasiedlona i zagospodarowana (najstarsze plantacje trzciny cukrowej z XV w.). W latach 1580-1640 wraz z Portugalią wchodziła w skład Hiszpanii. W 1801 i w latach 1807-1814 pod zarządem brytyjskim.

W 1922 na Maderze, w Funchal ostatnie miesiące swego życia spędził Karol I Habsburg, ostatni cesarz Austrii i król Węgier (został pochowany w tamtejszym kościele). Od 21 grudnia 1930 do 23 marca 1931 przebywał tu na wypoczynku Józef Piłsudski - jego pobyt upamiętnia tablica w wilii Quinta Bettencourt na przedmieściach Funchal. Rok później na wyspie wybuchła rebelia przeciw lizbońskiej dyktaturze generała Carmony. Od 1976 region autonomiczny.

Legenda portugalska głosi, iż król Polski i Węgier Władysław Warneńczyk przeżył bitwę pod Warną, by następnie osiąść na Maderze.¹

¹ Tak m.in. Joao Reis Gomes (1941), Joao C.D.Nacimento (1934), Conego Homen (1934), Alberto Artur Sarmento (1953) i in. L. Kielanowski, Odyseja Władysława Warneńczyka, Londyn 1991; Z. Święch, Ostatni krzyżowiec Europy. Oddychający sarkofag Warneńczyka?, Kraków 1995.

[edytuj] Geografia

Autonomiczny Region Madery jest złożony z wyspy Madera, wyspy Porto Santo, wysp Desertas i Selvagens.

Funchal, stolica Madery, położone jest na południowym wybrzeżu wyspy. Pozostałe główne miasta: Porto Santo (znane też jako Vila Baleira), Ribeira Brava, Machico, Câmara de Lobos, Santa Cruz i Santana.

Archipelag leży około 570 km od wybrzeży Afryki, 850 kilometrów od Lizbony, 370 kilometrów od Gran Canarii, i 770 km od wyspy Santa Maria, najbliższej z Azorów. Madera jest największą wyspą archipelagu o powierzchni 741 km², długości 57 km (z zachodu na wschód), szerokości 22 km w najszerszym miejscu, i długości wybrzeża około 140 km.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Madera
Afryka
p • d • e
Państwa Afryki

Algieria  • Angola  • Benin  • Botswana  • Burkina Faso  • Burundi  • Czad  • Demokratyczna Republika Konga  • Dżibuti  • Egipt  • Erytrea  • Etiopia  • Gabon  • Gambia  • Ghana  • Gwinea  • Gwinea Bissau  • Gwinea Równikowa  • Kamerun  • Kenia  • Komory  • Kongo  • Lesotho  • Liberia  • Libia  • Madagaskar  • Malawi  • Mali  • Maroko  • Mauretania  • Mauritius  • Mozambik  • Namibia  • Niger  • Nigeria  • Republika Południowej Afryki  • Republika Środkowoafrykańska  • Republika Zielonego Przylądka  • Rwanda  • Senegal  • Seszele  • Sierra Leone  • Somalia  • Suazi  • Sudan  • Tanzania  • Togo  • Tunezja  • Uganda  • Wybrzeże Kości Słoniowej  • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca  • Zambia  • Zimbabwe

Terytoria zależne
Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Majotta • Reunion • Święta Helena

Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej
Sahara Zachodnia  • Somaliland

Integralne części państw położonych poza Afryką
Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych i Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii)

 

STATIC WIKIPEDIA DECEMBER 2006 on wikipedia.classicistranieri.com

aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA MARCH 2008 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA APRIL 2007 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA JUNE 2008 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA NOVEMBER 2006 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

NO-BANNERS
2310, 244, 6, 7z, 988, aa, aa1, aa2, ab, abbott, af, agr, aho, ak, al1, al2, alas, albertazzi, alcott, alger, almeida, als, am, an, ang, anna, annakar, anonymous, apollinaire, appleton, appunti, ar, arc, ariosto, arnold, arthur, as, ast, attivissimo, attivissimo2024, au, audioletture, audiolibricompleti, aurar, austen, av, ay, az, ba, bachorganworks, balzac, bar, barrili, bat_smg, baudelaire, bclnews, be, berlioz, bg, bh, bi, bibbiamp3, bibleasv, bibleepub, biblekj, biblepdf, biblia, bibliomania, blasco, bm, bn, bo, bong, bpy, br, braun, britannica, bronte, brsin, brviol, bs, bug, bxr, ca, caballero, cable, caine, caldecott, camoes, canne, cantilibrivox, capuana, carol, carroll, caruso, carusorar, castelnuovo, cbk_zam, cdo, ce, ceb, cereno, cervantes, ch, chaucer, chesterton, cho, chr, christmas, chy, classicitaliani, closed_zh_tw, co, collodi, conc, concertante, conferenze, cr, cs, csb, cu, cuore, cv, cy, da, dannunzio, daudet, davis, de, deam, deamicis, debalzac, deca, deprof, dich, dickens, dickinson, diderot, digiacomo, diq, divorce, dostoyevsky, doyle, drama, dswci, dumas, dumps, dv, dxer, dz, edgeworth, educate, edutalab, ee, el, eml, empatico, en, eo, ep, equa, es, es-ebooks, es16, ester, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, forschools, fr, frp, fur, fy, ga, galdos, gd, gian, gl, glk, gn, GNUtemberg, goethe, goldberg, got, grandet, gratuits, graziadeledda, grimm, gu, guide, gutenberg, guttxt, gv, ha, hang, hardy, harold, harte, hauff, haw, hawthorne, he, henty, hesperian, heyse, hi, ho, holybible, hr, hsb, ht, hu, hugo, humaine, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, indiff, io, is, it, italiano, iu, ja, james, janeausten, janine, jbo, joyce, jv, ka, kafka, kg, ki, kipling, kiwix, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kunst, kv, kw, ky, la, lad, lafayette, lafontaine, lamartine, landor, lang, lanzi, lara, laut, lb, lbe, lg, li, liberliber, libermusica, libretti, lij, lliso, llmanzip, llmzip, lmo, ln, lo, london, longfellow, lorenzi, lovecraft, lpzip, lt, lv, m4b, magnatune, malinverno, mansfield, manzip, map_bms, marx, marxists, matt, mattia, mattialv, maupassant, mefistofele, melville, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, moliere, montgomery, morti, mr, ms, mt, multi-afristory, multi-afristory-za, mus, musset, my, mzn, na, nah, nap, napoleon, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, novella, nrm, nv, ny, oc, odvd, ogg, old, oldsoftware, om, op1, op2, openbach, or, orat, os, pa, pag, palacio, pam, panhispanicballads, panzini, pap, paris, pater, pdc, pdf, peace, pellico, pepys, pg1, pg1994, pg1996, pg1997, pg2, pg2003, pg2006, pg2010, pg3, pg4, pg5, pg6, pg7, pg7zip, pg8, pg9, pgp, pgSFCD, pi, piccolo, pih, pirfu, pl, playdx, pms, poems, poesiacatalana, poetical, prevost, ps, pt, pt.wikisource.org, qu, qui1, qui2, quotes, racha, rachb, reqkar, rigoletto, rilke, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, robespierre, rohlfs, ru, ru_sib, rw, sa, sade, salome, salvini, san, sand, sc, schia, schicchi, schiller, scn, sco, scott, sd, se, searchcom, sentenza, serao, sg, sh, shakespeare, shira, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, solidaria, sq, sr, ss, st, stendhal, stevenson, stocker, su, sue, suitesronco, sv, sw, ta, tagore, te, teng, tesionline, test, tet, tg, th, thackeray, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tos, tosca, tpi, tr, trav, trobar, ts, tt, tum, tw, twain, ty, ubuntu2023, udm, ug, uk, ur, uz, valera, ve, vec, verlaine, verne, vi, victorianweb, vida, violin, vls, vnogg, vnwma, vo, voltaire, wa, war, webconcordances, welove, wharton, whitman, wikipediaforschools, wikipediaforschoolses, wikipediaforschoolsfr, wikipediaforschoolspt, wilde, willie, winrar, wma, wnogg, wo, wtcrar, wtk1, wtk2, wtk3, wtk4, wuu, xal, xh, yeats, yi, yo, yonge, younge, za, zamenhof, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zola, zu, zun, _200611, _200612, _200704, _200708, _200709, _200803, _200806.