Wikipedia for Schools (English)

A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  Others 

Wikipedia fos Schools (Spanish)

A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  Others 

Wikipedia for Schools (French)

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Autres

Wikipedia for Schools (Portuguese)



Imperium osmańskie - Wikipedia, wolna encyklopedia Wikipedia (2008) - wikipedia.classicistranieri.com

Imperium osmańskie

Z Wikipedii

دولت عالیه عثمانیه
Devlet-i Âliye-yi Osmâniyye
Osmanlı İmparatorluğu
Imperium Osmańskie
← Flaga Sułtanat seldżucki
← Flaga Cesarstwo bizantyjskie		 1299-1923 Flaga Turcja →
Flaga Imperium Osmańskiego
 Godło Imperium Osmańskiego
Flaga Imperium Osmańskiego Godło Imperium Osmańskiego
Dewiza: (arab.) 'دولت ابد مدت
Devlet-i Ebed-müddet
(Wieczny kraj)
Położenie Imperium Osmańskiego
Język urzędowy osmańsko-turecki
Język używany osmańsko-turecki, turecki, arabski, grecki, węgierski, serbski, bośniacki, chorwacki, bułgarski, cerkiewnosłowiański, koptyjski, hebrajski, kurdyjski, ormiański, macedoński, albański, czarnogórski, rumuński, rusiński, tatarski
Stolica Söğüt (1299-1326),
Bursa (1325-1365),
Edirne (1365-1453),
Stambuł (Konstantynopol) (1453-1922)
Ustrój polityczny sułtanat
Ostatnia głowa państwa sułtan Mehmed VI
Ostatni szef rządu sułtan Mehmed VI
Powierzchnia
 • całkowita
12 000 000 w 1680 km²
Liczba ludności (1919)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
14 629 000
osób/km²
Jednostka monetarna akçe, kuruş, lira
Data powstania 1299
Data likwidacji 29 października 1923

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów - małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) - państwo tureckie (kalifat) na Bliskim Wschodzie, założone przez jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

W wiekach XVI i XVII było to jedno z najpotężniejszych politycznie i militarnie państw na świecie, od chwili, gdy kraje europejskie poczuły się zagrożone stałymi postępami imperium na Bałkanach.

Spis treści

[edytuj] Historia

Rozwój terytorialny Imperium osmańskiego w latach 1299–1683.
Rozwój terytorialny Imperium osmańskiego w latach 1299–1683.

Państwo zostało założone przez Osmana I. Imię założyciela brzmi po arabsku Uthman - stąd też pochodzi alternatywna nazwa sułtanatu (imperium otomańskie). W pierwszych wiekach swojego istnienia było to państwo skrajnie agresywne, prowadzące nieustanną politykę podbojów. W wiekach XIII-XIV władcom tureckim udało się podbić całą Anatolię oraz rozpocząć trwający ponad dwa wieki podbój Półwyspu Bałkańskiego, stopniowo podporządkowując sobie skłócone i słabe feudalne państewka chrześcijańskich władców. Dalszy rozwój imperium powstrzymali islamscy przywódcy religijni, którzy sprzeciwiali się wprowadzaniu wszelkich wynalazków z Europy, takich jak zegar, czy kompas, uważając, że rytm dnia muzułmanina powinien być regulowany przez cykl modlitw. Przegrana w bitwie pod Wiedniem rozpoczęła wypieranie Turków z Europy .

[edytuj] Organizacja państwa

Sułtan był władcą despotycznym, "panem ludzkich karków" - wszystkich poddanych traktowano jak jego niewolników. Państwo i cała ziemia w jego obrębie uznawana była za dziedziczną własność dynastii Osmanów. Wola sułtana była święta, a jedynym ograniczeniem jego władzy był szariat (prawo religijne) - nie mógł on postępować wbrew jego przepisom. Sułtana nazywano kalifem, "sługą dwóch świątyń" (odniesienie do opieki nad Mekką i Medyną), "imperatorem Wschodu i Zachodu", a wykorzystując perskie wzorce ustrojowe - padyszachem (panem królów) lub szachinszachem (królem królów). Sułtani tytułowali się także cesarzami rzymskimi (po zdobyciu Konstantynopola w 1453 roku).

Sułtan rządził z pomocą zastępu urzędników. Najwyższym był wielki wezyr, który odpowiadał za koordynację prac urzędów, politykę zagraniczną, ogólną politykę wewnętrzną, często dowodził wyprawami wojennymi. Poza nim było jeszcze dwóch wezyrów niższego stopnia. Dwaj ministrowie zajmowali się skarbowością i finansami, çavus başi (czyt. czawus baszi) kierował dworem i wymiarem sprawiedliwości, kapudan pasza dowodził flotą wojenną, kahyabey kierował sułtańską kancelarią, dwóch kadi asker odpowiadało za sądownictwo wojskowe. Najwyżsi urzędnicy byli członkami dywanu (rady doradczej sułtana), która często obradowała sama i, niczym rząd, zajmowała się sprawami powierzonymi przez władcę.

[edytuj] Kultura

Imperium osmańskie było państwem wielokulturowym o charakterze militarno-religijnym. Szansę awansu społecznego stwarzało jedynie przejście na islam[1].

[edytuj] Wojsko

Główną siłą Imperium byli janczarzy(piechota) i spahia (nieregularna jazda).Dużą siłą byli Tatarzy, Wołosi, i mamelucy.Ogromną siłą było pospolite ruszenie.

[edytuj] Prowincje

W okresie swojego rozkwitu w skład imperium osmańskiego wchodziło 29 prowincji z Azji, Afryki i Europy, kilka księstw wasalnych (wśród których były Wołoszczyzna, Siedmiogród, Mołdawia, Algieria i Tunezja) oraz chanat krymski, które były zobowiązane do wierności państwu Osmanów.

[edytuj] Sułtani

Zobacz artykuł Władcy Turcji.

Przypisy

  1. ↑ Jakkolwiek Osmanie tolerowali grecką arystokrację chrześcijańską tzw. fanariotów, którzy sprawowali wiele wysokich urzędów w państwie tureckim.


Zalążek artykułu To jest tylko zalążek artykułu związanego z Bałkanami. Jeśli potrafisz, rozbuduj go.


STATIC WIKIPEDIA DECEMBER 2006 on wikipedia.classicistranieri.com

aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA MARCH 2008 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA APRIL 2007 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA JUNE 2008 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA NOVEMBER 2006 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

NO-BANNERS
2310, 244, 6, 7z, 988, aa, aa1, aa2, ab, abbott, af, agr, aho, ak, al1, al2, alas, albertazzi, alcott, alger, almeida, als, am, an, ang, anna, annakar, anonymous, apollinaire, appleton, appunti, ar, arc, ariosto, arnold, arthur, as, ast, attivissimo, attivissimo2024, au, audioletture, audiolibricompleti, aurar, austen, av, ay, az, ba, bachorganworks, balzac, bar, barrili, bat_smg, baudelaire, bclnews, be, berlioz, bg, bh, bi, bibbiamp3, bibleasv, bibleepub, biblekj, biblepdf, biblia, bibliomania, blasco, bm, bn, bo, bong, bpy, br, braun, britannica, bronte, brsin, brviol, bs, bug, bxr, ca, caballero, cable, caine, caldecott, camoes, canne, cantilibrivox, capuana, carol, carroll, caruso, carusorar, castelnuovo, cbk_zam, cdo, ce, ceb, cereno, cervantes, ch, chaucer, chesterton, cho, chr, christmas, chy, classicitaliani, closed_zh_tw, co, collodi, conc, concertante, conferenze, cr, cs, csb, cu, cuore, cv, cy, da, dannunzio, daudet, davis, de, deam, deamicis, debalzac, deca, deprof, dich, dickens, dickinson, diderot, digiacomo, diq, divorce, dostoyevsky, doyle, drama, dswci, dumas, dumps, dv, dxer, dz, edgeworth, educate, edutalab, ee, el, eml, empatico, en, eo, ep, equa, es, es-ebooks, es16, ester, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, forschools, fr, frp, fur, fy, ga, galdos, gd, gian, gl, glk, gn, GNUtemberg, goethe, goldberg, got, grandet, gratuits, graziadeledda, grimm, gu, guide, gutenberg, guttxt, gv, ha, hang, hardy, harold, harte, hauff, haw, hawthorne, he, henty, hesperian, heyse, hi, ho, holybible, hr, hsb, ht, hu, hugo, humaine, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, indiff, io, is, it, italiano, iu, ja, james, janeausten, janine, jbo, joyce, jv, ka, kafka, kg, ki, kipling, kiwix, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kunst, kv, kw, ky, la, lad, lafayette, lafontaine, lamartine, landor, lang, lanzi, lara, laut, lb, lbe, lg, li, liberliber, libermusica, libretti, lij, lliso, llmanzip, llmzip, lmo, ln, lo, london, longfellow, lorenzi, lovecraft, lpzip, lt, lv, m4b, magnatune, malinverno, mansfield, manzip, map_bms, marx, marxists, matt, mattia, mattialv, maupassant, mefistofele, melville, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, moliere, montgomery, morti, mr, ms, mt, multi-afristory, multi-afristory-za, mus, musset, my, mzn, na, nah, nap, napoleon, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, novella, nrm, nv, ny, oc, odvd, ogg, old, oldsoftware, om, op1, op2, openbach, or, orat, os, pa, pag, palacio, pam, panhispanicballads, panzini, pap, paris, pater, pdc, pdf, peace, pellico, pepys, pg1, pg1994, pg1996, pg1997, pg2, pg2003, pg2006, pg2010, pg3, pg4, pg5, pg6, pg7, pg7zip, pg8, pg9, pgp, pgSFCD, pi, piccolo, pih, pirfu, pl, playdx, pms, poems, poesiacatalana, poetical, prevost, ps, pt, pt.wikisource.org, qu, qui1, qui2, quotes, racha, rachb, reqkar, rigoletto, rilke, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, robespierre, rohlfs, ru, ru_sib, rw, sa, sade, salome, salvini, san, sand, sc, schia, schicchi, schiller, scn, sco, scott, sd, se, searchcom, sentenza, serao, sg, sh, shakespeare, shira, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, solidaria, sq, sr, ss, st, stendhal, stevenson, stocker, su, sue, suitesronco, sv, sw, ta, tagore, te, teng, tesionline, test, tet, tg, th, thackeray, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tos, tosca, tpi, tr, trav, trobar, ts, tt, tum, tw, twain, ty, ubuntu2023, udm, ug, uk, ur, uz, valera, ve, vec, verlaine, verne, vi, victorianweb, vida, violin, vls, vnogg, vnwma, vo, voltaire, wa, war, webconcordances, welove, wharton, whitman, wikipediaforschools, wikipediaforschoolses, wikipediaforschoolsfr, wikipediaforschoolspt, wilde, willie, winrar, wma, wnogg, wo, wtcrar, wtk1, wtk2, wtk3, wtk4, wuu, xal, xh, yeats, yi, yo, yonge, younge, za, zamenhof, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zola, zu, zun, _200611, _200612, _200704, _200708, _200709, _200803, _200806.