Nepal
Wikipedia(e)tik
Nepalgo Errepublika Demokratiko Federala संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल |
|||||
---|---|---|---|---|---|
|
|||||
Goiburu nazionala: जननी जन्मभूमिष्च स्वर्गादिप गरियिस ( Ama eta Aberria Zeruetako Erresuma baino handiagoak dira) |
|||||
Ereserkia: Rastriya Gaan | |||||
![]() |
|||||
Hiriburua | Katmandu 27°42′N 85°19′E |
||||
Hiri handiena | Katmandu | ||||
Hizkuntza ofiziala(k) | Nepalera | ||||
Gobernua
Presidentea
Lehen Ministroa |
Errepublika Federala Girija Prasad Koirala Girija Prasad Koirala |
||||
Bateratzea |
1768 abenduaren 21 | ||||
Eremua - Guztira - ur % |
147.181 km² (94.) 2,8 |
||||
Biztanleria - Estimaketa (2005) - Errolda (2002) - Dentsitatea |
27.676.547 (40.) 23.151.423 196 biztanle/km² (39.) |
||||
Dirua | Rupia (NPR ) |
||||
Ordu eremua - Udan (DST) |
NPT (UTC +5:45) Ez (UTC +5:45) |
||||
Interneteko domeinua | .np | ||||
Telefono aurrezenbakia | +977 |
||||
Herritarra | nepaldar | ||||
Nepal Erdialdeko Asiako estatu itsasgabea da, lurren gehiengoa Himalaian kokatua. Bertan dago Everest mendia, munduko garaiena (8.848 m). Mugakideok ditu: Txina (Tibet) iparraldean eta India hego, eki eta menbebaldean. 2008ko maiatzaren 28an Errepublika aldarrikatu zuen Legebiltzarrak. Data horretararte, Munduko erresuma hindu bakarra izan zen: biztanleen % 80 erlijio horretakoa baita.
Hiriburua eta hiri handiena Katmandu da.
[aldatu] Historia
Agintari absolutupean egon zen herrialdea urte askotan. Hala ere, 1990ean monarkia konstituzionala bihurtu zen, erregeak botere garrantzitsuak eta lausoak gordetzen bazituen ere. Ezegonkortasun politikoa areagotu baino ez da egin, batik bat 1996tik, alderdi komunista eta maoista matxinatu zenetik hain zuzen ere. Monarkia eta sistemako alderdi nagusiak ditu jomugan, instituzio feudalak eraitsi eta errepublika eraikitzeko nahian. Horrek guztiak gerra zibila eragin du: 13.000 lagun hil dira bertan. Matxinoak kontrolatzeko aitzakian (herrialdearen % 60 dute menpe), erregeak parlamentua itxi eta 2002an hautatu zen lehen ministroa kaleratu eta bere gustuko lehen ministroa jarri zuen. 2005ean, "larrialdi egoera" deituta, botere exekutibo osoak eskuratu zituen. Nolanahi ere, 2006ko apirilaren 24an, herriari subiranotasuna itzuli zion eta Ordezkarien Etxea berriro indarrean jarri. Botere berri horri esker, parlamentuak erregearen eskumenak aho batez murriztu zituen eta Nepali estatu laiko deitu zion. Konstituzioa ere eraberritzekoa da.
2008ko apirilaren 11ako hauteskundeak Nepalgo Alderdi Komunista-Maoistak (CPN-M) irabazi zituen bozen %30,5a lortuz[1]. Kongresuaren Alderdiak (NC) bozen %22,8a lortu zuen eta Nepalgo Alderdi Komunista Batua Marxista-Leninistak (CPN-UML), berriz, %21,6a. Horiek horrela, maoistek monarkia absolutua bertan behera uzteko asmoa adierazi zuten.
2008ko maiatzaren 28an Asanblada Konstituziogile berriak errepublika federal aldarrikatu zuen 564 bozetik aldeko 560 lortu ondoren. 240 urteko monarkiari amaiera eman zion.[2]
[aldatu] Erreferentziak
- ↑ Maoistak nagusitu dira lehen aldiz Nepalgo hauteskundeetan Berria, 2008ko apirilaren 15a
- ↑ Nepalen errepublika aldarrikatu dute, eta 240 urteko monarkia amaitu Berria, 2008ko maiatzaren 29a
[aldatu] Kanpo loturak
Jalgi.com atlasa datuak, mapak eta irudiak
CIA - World Factbook geografia, biztanleria, politika eta ekonomia datuak