Wikipedia for Schools (English)

A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  Others 

Wikipedia fos Schools (Spanish)

A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  Others 

Wikipedia for Schools (French)

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Autres

Wikipedia for Schools (Portuguese)



Ameryka Północna - Wikipedia, wolna encyklopedia Wikipedia (2008) - wikipedia.classicistranieri.com

Ameryka Północna

Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy kontynentu. Zobacz też: Mgławica Ameryka Północna.
Ameryka Północna – zdjęcie satelitarne w naturalnych barwach
Ameryka Północna – zdjęcie satelitarne w naturalnych barwach
Zlewiska oceanów w Ameryce Północnej
Zlewiska oceanów w Ameryce Północnej
Skały: osadowe, wulkaniczne, plutoniczne metamorficzne
Skały: osadowe, wulkaniczne, plutoniczne metamorficzne
Commons
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Ameryka Północna

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Spis treści

[edytuj] Dane geograficzne

Zobacz więcej w osobnym artykule: Geografia Ameryki Północnej.

Od zachodu Amerykę Północną otacza Ocean Spokojny, od północy Ocean Arktyczny, a od wschodu Ocean Atlantycki. Ameryka Północna od Azji oddzielona jest Cieśniną Beringa. Na południu łączy się z Ameryką Południową. Południowa część nazywana jest Ameryką Łacińską.

Najdalej wysunięte punkty kontynentu:

Skrajne punkty lądowej części Ameryki Północnej:

  • na północy - Przylądek Murchisona (71°58'N),
  • na południu - Przylądek Mariato (7°12'S),
  • na zachodzie - Przylądek Księcia Walii (168°04'W),
  • na wschodzie - Przylądek Saint Charles (55°40'E).

Rozciągłość południkowa 7,2 tys. km, równoleżnikowa 6,8 tys. km. Kontynent silnie rozczłonkowany, długość linii brzegowej 75 600 km. 8,3% Ameryki Północnej stanowią półwyspy, a 16,7% - wyspy. Największymi półwyspami są:

Do największych wysp opisywanego kontynentu należą:

W Ameryce Północnej zaznacza się przewaga gór i wyżyn nad nizinami - średnia wysokość 781 m. Najwyższym punktem jest McKinley (6194 m) w Kordylierach, natomiast najniższy znajduję się w Dolinie Śmierci (86 m p.p.m.). Ponad 64% powierzchni leży powyżej 300 m. Wzdłuż zachodnich brzegów Kordyliery (aktywne sejsmicznie) z wewnętrznymi wyżynami (Kolorado, Meksykańska), wewnątrz Wielkie Równiny i Niziny Wewnętrzne, na wschodzie Appalachy. Wybrzeża zachodnie nizinne. Klimat od okołobiegunowego na północy przez umiarkowany, podzwrotnikowy i zwrotnikowy do równikowego w Ameryce Środkowej. W Kordylierach klimaty górskie. Głównymi rzekami są: Missisipi z Missouri, Mackenzie, Jukon, a jeziorami: Górne, Huron, Michigan, Wielkie Jezioro Niedźwiedzie, Wielkie Jezioro Niewolnicze, Erie. Na północy pustynie arktyczne, tundra, lasy iglaste, ku południu przechodzą w lasy mieszane i liściaste, w części środkowej prerie, na pd.-zach. półpustynie i pustynie. W Kordylierach górskie lasy iglaste i roślinność alpejska, na wybrzeżach Ameryki Środkowej lasy równikowe. Fauna zróżnicowana: wół piżmowy, renifer karibu, jeleń wirginijski, niedźwiedzie (baribal, grizzly), bizon (w rezerwatach).

[edytuj] Ludność

Amerykę Północną zamieszkuje 524 mln ludzi (dane z 2007 roku), co stanowi około 8% ludności świata, głównie biali, czarni i Indianie. Gęstość zaludnienia jest niewielka w porównaniu do średniej gęstości zaludnienia świata i wynosi 21,5 osoby/km². Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne i jest następstwem silnego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego. Najbardziej zaludnione tereny to: Bermudy - 1189 osób/km2 (1994) i Barbados 607 osób/km2 (1994), a najmniej zaludnione tereny to obszar Grenlandii (0,2 osób/km2 - 1992) i Kanada - 3 osoby/km2 (1994). Szczególnie ważnym czynnikiem wpływającym na rozmieszczenie ludności jest fakt, że ogromna powierzchnia kontynentu znajduje się pod wpływem klimatów: polarnego, subpolarnego i umiarkowanie chłodnego, co znacząco ogranicza możliwość trwałego egzystowania człowieka na północy. Kolejnym obszarem o niewielkiej koncentracji ludności są Kordyliery wraz z kotlinami śródgórskimi, a także obszary pustynne i półpustynne. W Ameryce Północnej można również wskazać obszary o wysokiej koncentracji ludności, np. pogranicze kanadyjsko-amerykańskie, północny-wschód Stanów Zjednoczonych, niektóre odcinki wybrzeża Oceanu Spokojnego a także tereny ciągnące się od Meksyku po Gwatemalę. Państwami o największej gęstości zaludnienia w Ameryce Północnej są kraje wyspiarskiej części Ameryki Środkowej.

[edytuj] Podział polityczny Ameryki Północnej

Ameryka Północna – mapa polityczna
Ameryka Północna – mapa polityczna
Ameryka Północna w końcu XVIII wieku
Ameryka Północna w końcu XVIII wieku

[edytuj] Państwa

Lp. Państwo Stolica Powierzchnia
(w km²)		 Ludność
(1 lipca 2005)
1 Antigua i Barbuda Antigua i Barbuda Saint John's 442 68 722
2 Bahamy Bahamy Nassau 13 940 301 790
3 Belize Belize Belmopan 22 966 279 457
4 Dominika Dominika Roseau 754 69 029
5 Dominikana Dominikana Santo Domingo 48 730 8 950 034
6 Grenada Grenada Saint George's 344 89 502
7 Gwatemala Gwatemala Gwatemala 108 890 14 655 189
8 Haiti Haiti Port-au-Prince 27 750 8 121 622
9 Honduras Honduras Tegucigalpa 112 090 6 975 204
10 Jamajka Jamajka Kingston 10 991 2 731 832
11 Kanada Kanada Ottawa 9 976 140 32 805 041
12 Kostaryka Kostaryka San José 51 100 4 016 173
13 Kuba Kuba Hawana 100 860 11 346 670
14 Meksyk Meksyk Meksyk 1 972 550 106 202 903
15 Nikaragua Nikaragua Managua 129 494 5 465 100
16 Panama Panama Panama 78 200 3 039 150
17 Saint Kitts i Nevis Saint Kitts i Nevis Basseterre 261 38 958
18 Saint Lucia Saint Lucia Castries 616 166 312
19 Saint Vincent i Grenadyny Saint Vincent i Grenadyny Kingstown 389 117 534
20 Salwador Salwador San Salvador 21 040 6 704 932
21 Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone Waszyngton 9 631 418 300 165 500
22 Trynidad i Tobago Trynidad i Tobago Port of Spain 5 128 1 088 644

[edytuj] Terytoria zależne

[edytuj] Regiony fizycznogeograficzne

Ameryka Północna
p • d • e
Państwa Ameryki Północnej

Antigua i Barbuda • Bahamy • Barbados • Belize • Dominika • Dominikana • Grenada • Gwatemala • Haiti • Honduras • Jamajka • Kanada • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Stany Zjednoczone • Trynidad i Tobago

Terytoria autonomiczne i zależne: Anguilla • Antyle Holenderskie¹ • Aruba • Bermudy • Brytyjskie Wyspy Dziewicze • Grenlandia • Gwadelupa • Kajmany • Martynika • Montserrat • Navassa • Portoryko • Saint-Barthélemy • Saint-Martin • Saint-Pierre i Miquelon • Turks i Caicos • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych

¹ 15 grudnia 2008 Antyle Holenderskie przestaną istnieć, a w ich miejsce utworzonych zostanie 5 osobnych terytoriów zależnych Holandii: Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius i Sint Maarten

 
p • d • e
Kontynenty
Afryka
Afryka		 Ameryka Południowa
Ameryka Południowa		 Ameryka Północna
Ameryka Północna		 Antarktyda
Antarktyda		 Australia
Australia		 Azja
Azja		 Europa
Europa
Eurazja
Eurazja		 Eurafrazja
Eurafrazja		 Ameryka
Ameryka
Afryka:
Południowa · Północna · Środkowa · Wschodnia · Zachodnia
Ameryka:
Anglosaska · Centralna · Karaiby · Mezoameryka · Łacińska · Południowa · Północna · Środkowa
Azja:
Bliski Wschód · Daleki Wschód · Południowa · Południowo-Wschodnia · Północna · Środkowa · Zachodnia · Zakaukazie
Europa:
Południowa · Północna · Środkowa · Wschodnia · Zachodnia
Australia i Oceania:
Oceania · Australia · Nowa Zelandia · Melanezja · Mikronezja · Polinezja · Australazja
Obszary polarne:
Arktyka · Antarktyka
Oceany
Atlantycki (Atlantyk) · Arktyczny · Indyjski · Południowy · Spokojny (Pacyfik)
 
W innych językach

STATIC WIKIPEDIA DECEMBER 2006 on wikipedia.classicistranieri.com

aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA MARCH 2008 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA APRIL 2007 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA JUNE 2008 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA NOVEMBER 2006 on wikipedia.classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

NO-BANNERS
2310, 244, 6, 7z, 988, aa, aa1, aa2, ab, abbott, af, agr, aho, ak, al1, al2, alas, albertazzi, alcott, alger, almeida, als, am, an, ang, anna, annakar, anonymous, apollinaire, appleton, appunti, ar, arc, ariosto, arnold, arthur, as, ast, attivissimo, attivissimo2024, au, audioletture, audiolibricompleti, aurar, austen, av, ay, az, ba, bachorganworks, balzac, bar, barrili, bat_smg, baudelaire, bclnews, be, berlioz, bg, bh, bi, bibbiamp3, bibleasv, bibleepub, biblekj, biblepdf, biblia, bibliomania, blasco, bm, bn, bo, bong, bpy, br, braun, britannica, bronte, brsin, brviol, bs, bug, bxr, ca, caballero, cable, caine, caldecott, camoes, canne, cantilibrivox, capuana, carol, carroll, caruso, carusorar, castelnuovo, cbk_zam, cdo, ce, ceb, cereno, cervantes, ch, chaucer, chesterton, cho, chr, christmas, chy, classicitaliani, closed_zh_tw, co, collodi, conc, concertante, conferenze, cr, cs, csb, cu, cuore, cv, cy, da, dannunzio, daudet, davis, de, deam, deamicis, debalzac, deca, deprof, dich, dickens, dickinson, diderot, digiacomo, diq, divorce, dostoyevsky, doyle, drama, dswci, dumas, dumps, dv, dxer, dz, edgeworth, educate, edutalab, ee, el, eml, empatico, en, eo, ep, equa, es, es-ebooks, es16, ester, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, forschools, fr, frp, fur, fy, ga, galdos, gd, gian, gl, glk, gn, GNUtemberg, goethe, goldberg, got, grandet, gratuits, graziadeledda, grimm, gu, guide, gutenberg, guttxt, gv, ha, hang, hardy, harold, harte, hauff, haw, hawthorne, he, henty, hesperian, heyse, hi, ho, holybible, hr, hsb, ht, hu, hugo, humaine, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, indiff, io, is, it, italiano, iu, ja, james, janeausten, janine, jbo, joyce, jv, ka, kafka, kg, ki, kipling, kiwix, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kunst, kv, kw, ky, la, lad, lafayette, lafontaine, lamartine, landor, lang, lanzi, lara, laut, lb, lbe, lg, li, liberliber, libermusica, libretti, lij, lliso, llmanzip, llmzip, lmo, ln, lo, london, longfellow, lorenzi, lovecraft, lpzip, lt, lv, m4b, magnatune, malinverno, mansfield, manzip, map_bms, marx, marxists, matt, mattia, mattialv, maupassant, mefistofele, melville, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, moliere, montgomery, morti, mr, ms, mt, multi-afristory, multi-afristory-za, mus, musset, my, mzn, na, nah, nap, napoleon, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, novella, nrm, nv, ny, oc, odvd, ogg, old, oldsoftware, om, op1, op2, openbach, or, orat, os, pa, pag, palacio, pam, panhispanicballads, panzini, pap, paris, pater, pdc, pdf, peace, pellico, pepys, pg1, pg1994, pg1996, pg1997, pg2, pg2003, pg2006, pg2010, pg3, pg4, pg5, pg6, pg7, pg7zip, pg8, pg9, pgp, pgSFCD, pi, piccolo, pih, pirfu, pl, playdx, pms, poems, poesiacatalana, poetical, prevost, ps, pt, pt.wikisource.org, qu, qui1, qui2, quotes, racha, rachb, reqkar, rigoletto, rilke, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, robespierre, rohlfs, ru, ru_sib, rw, sa, sade, salome, salvini, san, sand, sc, schia, schicchi, schiller, scn, sco, scott, sd, se, searchcom, sentenza, serao, sg, sh, shakespeare, shira, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, solidaria, sq, sr, ss, st, stendhal, stevenson, stocker, su, sue, suitesronco, sv, sw, ta, tagore, te, teng, tesionline, test, tet, tg, th, thackeray, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tos, tosca, tpi, tr, trav, trobar, ts, tt, tum, tw, twain, ty, ubuntu2023, udm, ug, uk, ur, uz, valera, ve, vec, verlaine, verne, vi, victorianweb, vida, violin, vls, vnogg, vnwma, vo, voltaire, wa, war, webconcordances, welove, wharton, whitman, wikipediaforschools, wikipediaforschoolses, wikipediaforschoolsfr, wikipediaforschoolspt, wilde, willie, winrar, wma, wnogg, wo, wtcrar, wtk1, wtk2, wtk3, wtk4, wuu, xal, xh, yeats, yi, yo, yonge, younge, za, zamenhof, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zola, zu, zun, _200611, _200612, _200704, _200708, _200709, _200803, _200806.